TÌM TÊN CHO CÂY

Thạc sĩ CNSH, Lương y: LÊ ĐÌNH KỲ

Phó chủ tịch Hội Đông y thị xã Kinh Môn

“Trích lại bài viết đã đăng trên bản tin của Hội Đông Y tỉnh Hải Dương.”

Cây 01 là cái tên mà dân gian đặt cho, cây được các cụ xưa lưu truyền lại với nhiều công dụng chữa bệnh rất hiệu quả và chữa được nhiều bệnh như xương khớp, nâng cao sức đề kháng, dưỡng da.

Trong thời kỳ Covid 19 cây cũng được nhiều nhà khoa học quan tâm sử dụng phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân và mong muốn tìm được tên cây nhằm phát huy công dụng và nghiên cứu mở rộng hơn nữa, nhưng cây vẫn chưa có tên khoa học chính thức !

Hội Đông y thị xã Kinh Môn đã có dịp giao lưu với Hội Đông y huyện Quỳnh Phụ và cơ duyên đưa chúng tôi đến với vườn cây của Lương y, Thầy thuốc Đông y tiêu biểu Nguyễn Văn Miên – Ủy viên BCH HĐY huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình. Trước khu vườn hơn 10 ha với hơn 10 nghìn cây 01, Lương y Miên phấn khởi nói về dự án mở rộng trồng cây 01, mong muốn chia sẽ những bài thuốc hay từ cây này nhưng nỗi băn khoăn còn đó không biết tên cây là gì để biết về thành phần hóa học và đăng ký đưa vào thành phần của bài thuốc…

Chủ tịch Hội Đông Y thị xã Kinh Môn ông Vũ Đình Khôi cùng các Ủy viên đã đề nghị mang cây về trồng và lấy mẫu nhằm ứng dụng công nghệ gen hy vọng sẽ tìm được lời giải và cũng là cơ hội tạo sự gắn kết, chia sẽ giữa hai Hội Đông y với nhau !

Trước đây, việc xác định tên cây chủ yếu dựa vào đặc điểm thân, lá, hoa, trái cây tuy thuận tiện nhưng cũng dễ gây nhầm lẫn, nhất là trong giai đoạn hiện tại cây còn nhỏ chưa cho hoa và quả nên việc xác định tên cây là hoàn toàn không thể.

Với những tiến bộ vượt bật của khoa học công nghệ, nhất là trong những năm gần đây công nghệ gen đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực và có độ chính xác cao, giải quyết được nhiều vấn đề mà trước đây phải mất nhiều công sức, thời gian và tài chính cũng khó mà thực hiện được nhất là đối với việc giám định tên của các loài…

Sau hơn 3 tháng thực hiện, với sự hỗ trợ của các nhà khoa học Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công nghệ Việt Nam, giải trình tự và phân tích trình tự gen cây 01 đã thành công với độ chính xác cao, cây được định danh với tên khoa Beilschmiedia yunnanensis .Hu là cây đặc hữu của Trung Quốc, được Hu miêu tả vào năm 1934, cây cao trên 18 mét, chỉ có ở tỉnh Vân Nam và tỉnh Quảng Đông Trung Quốc. Tại Việt Nam, cây có tên Chắp Vân Nam hay Mong Vân Nam được tìm thấy ở Lào Cai, Nghệ An, Hà Tĩnh và có số lượng nhiều ở Vườn Quốc Gia Ba Vì [1] [2] [3].

Về thành phần hóa học tinh dầu lá cây có nhiều dược chất quý như:

Alpha-pinene và Beta-pinene là chất chống viêm phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, viêm xương khớp và viêm da.
γ-Terpinene có tác dụng chống oxi hóa, bảo vệ làn da khỏi bị tổn thương do quá trình lão hóa và tác động của các gốc tự do.
Đặc biệt hoạt chất Sesquiterpen chiếm đến 68.5% trong thành phần, chất này có khả năng gây độc tế bào ung thư nên có tác dụng ức chế sự phát triển và hình thành khối u.

1. Giải trình tự đoạn gen ITS